ĐỎ DA TOÀN THÂN DO VẢY NẾN
- Đại cương
Đỏ da do vảy nến chiếm khoảng 23% trường hợp đỏ da toàn thân nói chung, thường do biến chứng khi điều trị không đúng phương pháp. Đặc biệt là sử dụng các thuốc đông y, thuốc nam không rõ nguồn gốc, những trường hợp lạm dụng corticoid toàn thân. Các thương tổn vảy nến lan rộng ra, liên kết lại thành mảng lớn rồi lan tỏa chiếm trên 90% diện tích cơ thể, có thể kèm theo viêm khớp.
Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi, gặp nhiều ở tuổi 40-60 hoặc cao hơn, gặp ở cả 2 giới với tỉ lệ nam gấp 2 lần nữ. Bệnh tiến triển dai dẳng, đáp ứng chậm với các biện pháp điều trị, có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Một số yếu tố nguy cơ có liên quan đến bệnh bao gồm:
– Sử dụng corticoid đường tiêm, uống.
– Dùng thuốc nam, thuốc đông y không rõ nguồn gốc
- Triệu chứng
Các biểu hiện lâm sàng thường khá rõ rệt, giúp người bệnh dễ dàng phát hiện:
- Tổn thương da: Da toàn thân có màu đỏ tươi, chiếm trên 90% diện tích cơ thể, vảy da có thể bong sớm nhưng thường xuất hiện đồng thời với dát đỏ.
Phù nề ít gặp, có thể toàn thân nhưng thường khu trú ở chi dưới.
Có mụn mủ, hồ mủ ở những trường hợp vảy nến thể mủ.
Da khô nứt nẻ, có thể ngứa nhiều.
- Có thể kèm theo tổn thương móng( rỗ móng, tách móng,…), khớp (sưng đỏ đau 1 hoặc nhiều khớp), niêm mạc(thường gặp ở niêm mạc quy đầu, âm hộ với hình ảnh là dát hồng giới hạn rõ, ít hoặc không có vảy)
- Triệu chứng toàn thân: thường gặp ở vảy nến thể mủ toàn thân bao gồm sốt cao, mệt mỏi, suy kiệt. Nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra các biến chứng: nhiễm trùng thứ phát; rối loạn nước, điện giải; suy giảm chức năng gan, thận, suy tim…
III. Chẩn đoán
Bác sĩ da liễu thường dựa vào khai thác tiền sử và thăm khám lâm sàng để chẩn đoán bệnh. Việc xác định người bệnh đã sử dụng các phương pháp và thuốc điều trị trước đó là yếu tố quan trọng.
Trong một số trường hợp khó chẩn đoán hoặc nghi ngờ bội nhiễm, có thể cần thực hiện các xét nghiệm bổ sung như:
– Sinh thiết da khi tổn thương không điển hình.
– Các xét nghiệm đánh giá tình trạng viêm hệ thống: công thức máu, máu lắng, CRP.
– Cấy máu, cấy vi khuẩn ở da.
Việc phân biệt chính xác nguyên nhân gây đỏ da toàn thân có ý nghĩa quan trọng để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
- Điều trị
Điều trị toàn thân:
- Nâng cao thể trạng, bồi phụ nước và các chất điện giải.
- Điều trị bằng các thuốc như cyclosporin A, methotrexat, acitretin, thuốc sinh học, liệu pháp ánh sáng PUVA/ UVB.
Nhiều nghiên cứu mới hiện nay chỉ ra điều trị sớm bằng thuốc sinh học giúp giảm nhanh các triệu chứng đỏ da toàn thân do vảy nến tới 90% chỉ sau 3-6 tuần, giảm tỉ lệ tái phát.
Điều trị tại chỗ:
Dưỡng ẩm giúp vùng da tổn thương giảm ngứa, giảm tổn thương thứ phát do cào gãi, nên bôi dưỡng ẩm ngày nhiều lần.
Người bệnh cần kiên trì điều trị, tránh ngừng thuốc đột ngột hoặc tự ý sử dụng thuốc vì có thể khiến bệnh dai dẳng hơn.
- Lời khuyên của chuyên gia
Người bệnh nên đi khám ngay tại cơ sở y tế chuyên khoa da liễu khi có các biểu hiện của bệnh như trên, không nên tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, thành phần.
Đỏ da toàn thân nói riêng hay vảy nến nói chung ảnh hưởng nhiều tới công việc và chất lượng cuộc sống của người bệnh, do đó việc khám và điều trị sớm giúp kiểm soát bệnh nhanh chóng, ngăn ngừa biến chứng và hạn chế nguy cơ tái phát.
Bệnh viện Da liễu Hà Nội khuyến cáo người bệnh không nên chủ quan hay tự ý điều trị tại các cơ sở không uy tín. Sự can thiệp kịp thời của bác sĩ sẽ giúp quá trình điều trị hiệu quả và an toàn hơn.
Tài liệu tham khảo
- Hướng dẫn Chẩn đoán và điều trị các bệnh Da liễu năm 2024
- Bệnh học Da liễu tập 2 năm 2017
