Bệnh tổ đỉa (Dyshidrotic eczema) Nguyên nhân, triệu chứng và các phương pháp điều trị
Tổ đỉa là một tình trạng viêm da gây ra các mảng đỏ da khô và ngứa kèm theo nhiều mụn nước. Đây là một tình trạng phổ biến không lây nhiễm. Các triệu chứng của bệnh có thể bùng phát nếu tiếp xúc với chất gây kích ứng hoặc chất gây dị ứng. Bệnh đã có nhiều phương pháp điều trị giúp kiểm soát các triệu chứng, nhưng không có cách chữa khỏi hoàn toàn. Tùy theo mức độ bệnh có thể gây ảnh hưởng đến cả chất lượng cuộc sống và thẩm mỹ da làm ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý người bệnh.
Nguồn: internet
- Nguyên nhân gây bệnh tổ đỉa là gì?
Nguyên nhân của bệnh hiện tại còn đang tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ, đã có những bằng chứng cho thấy các tác nhân có thể gây bệnh bùng phát đến từ một hoặc kết hợp của những yếu tố sau:
– Kích hoạt hệ thống miến dịch thông qua phản ứng quá mẫn với các chất kích thich hoặc dị ứng một cách quá mức dẫn đến biểu hiện viêm da.
– Dị ứng: với các tác nhân là các chất tiếp xúc cụ thể bao gồm xi măng, niken, coban và crom, một số chất dị ứng khác có thể là gặp dị ứng thực phẩm, lông động vật nuôi, hóa chất mỹ phẩm sữa tắm, dầu gội, nước xả vải, nước lau nhà hoặc gặp đồng thời với bệnh sốt cỏ khô (hay fever) kèm viêm mũi dị ứng.
– Độ ẩm: tay hoặc chân thường xuyên đổ mồ hôi hoặc ướt ở người có chứng rối loạn thần kinh giao cảm hoặc yếu tố thời tiết cũng có thể kích thích khởi phát bệnh.
– Tác dụng phụ của một số loại thuốc trị bệnh.
- Triệu chứng của bệnh:
Bệnh chàm tổ đỉa gây ra các triệu chứng xuất hiện rồi biến mất. Các triệu chứng này có thể kéo dài trong nhiều tuần. Các triệu chứng phổ biến nhất của bệnh chàm tổ đỉa bao gồm:
– Những mụn nước nhỏ, thường ở hai bên lòng bàn tay, ngón tay và lòng bàn chân.
– Ngứa dữ đội tại vùng da có mụn nước
– Da khô có vảy, nứt nẻ hoặc chảy nhiều dịch, kèm vết phồng rộp do người bệnh gãi nhiều
– Tăng tiết mồ hôi xung quanh các vùng tổn thương đỏ da, phồng rộp và chảy dịch
– Da vùng các ngón bàn tay, bàn chân có thể dày lên nếu người bệnh gãi nhiều thường xuyên.
– Các mụn nước bọng nước có thể chợt vỡ gây kèm mủ, vảy tiết vàng mật ong nhiễm khuẩn kèm theo do bội nhiễm.
- Các phương pháp điều trị bệnh tổ đỉa
3.1. Điều trị tại chỗ: lựa chọn dạng bào chế phù hợp với giai đoạn bệnh
* Thuốc bôi Corticoid được dùng nhiều: tùy thuộc lứa tuổi, vị trí bị bệnh mà có các bậc thuốc bôi hoạt tính từ yếu đến mạnh. Dùng theo nguyên tắc giảm liều từ từ, tránh tái phát.
* Thuốc ức chế Calcineurin.
* Tacrolimus: Chỉ dùng cho bệnh nhân trên 2 tuổi
* Nếu bội nhiễm có thể dùng dung dịch màu hoặc mỡ kháng sinh
* PUVA hoặc Laser ngoại mạch
3.2. Điều trị toàn thân
* Corticoid đường toàn thân
* Kháng Histamin chống ngứa
* Kháng sinh nếu nhiễm trùng nhiều
* MTX hoặc Cyclosporin
* Thuốc sinh học
- Phòng bệnh
– Dùng sữa tắm dưỡng ẩm, kem dưỡng ẩm hằng ngày
– Tắm nước ấm, không quá nóng
– Phòng ở thoáng mát, tay, chân khô thoáng, không ủ nóng trong giày
– Không tiếp xúc lông gia cầm, gia súc, len, dạ, giảm bụi nhà, giảm stress
– Không sử dụng xà phòng, chất tẩy rửa hoặc dung môi mạnh
– Tránh thay đổi nhiệt độ hoặc độ ẩm đột ngột
– Giáo dục người bệnh, người nhà người bệnh kiến thức về bệnh và yếu tố khởi phát bệnh.
Tài liệu tham khảo
- Calle Sarmiento PM, Chango Azanza JJ. Dyshidrotic Eczema: A Common Cause of Palmar Dermatitis. Cureus. 12(10):e10839. doi:10.7759/cureus.10839
- Dyshidrotic Eczema (Pompholyx) Treatment & Management: Approach Considerations, Pharmacologic Therapy, Ultraviolet Light Therapy. Published online April 22, 2025. Accessed May 20, 2025
